Gregorio del Pilar, Boy General

Gregorio del Pilar (1875 - 1899) was one of the youngest generals during the Philippine Revolution and the Philippine-American War, earning him the moniker  "Boy General."  He died at the Battle of Tirad Pass against the Texas Regiment at the age of 24.


MORE FACTS ABOUT GREGORIO DEL PILAR

He was the nephew of Marcelo H. del Pilar.
His nickname was Goyo.
He graduated from Ateneo de Manila at 20.
He joined Emilio Aguinaldo in Hong Kong.
He was shot in the neck.
The soldiers picked over his body, which was left unburied in the open for days.


TALAMBUHAY NI GREGORIO DEL PILAR

Musmos pa'y namuhî nang̃ lubhâ sa masasamáng̃ palakad ng̃ mg̃a kastilà sa kaniláng̃ bayan; pamang̃kíng̃ buò palibhasà ni Gat Marcelo H. del Pilar, ay nagpasasà rito buhat sa kamusmusan ng̃ isáng̃ dalisay na aral ng̃ pagibig sa bayang̃ sarili, kaya't nang̃ kasalukuyang̃ ang̃ «Noli» ni Dr. Rizal, ay dî mabasa ng̃ hindî magíng̃ isáng̃ «malakíng̃ kasalanan» si Gregorio ay isá sa mg̃a lalong̃ masipag na tagalaganap noón.

Sa ganang̃ kay Gregorio ang̃ «Noli» ay siyáng̃ aklát ng̃ kaligtasan ng̃ lahì.

Nang̃ ang̃ hiyáw ng̃ layà ay lumaganap sa walong̃ lalawigang̃ Tagalog, si Gregorio, ay nahikayat na magsundalo at ang̃ gayón ay isinagawâ batà pa man siyáng̃ lubhâ, at buhay noón sa pamamagitan ng̃ mg̃a dî karaniwang̃ katapang̃ang̃ badhâ ng̃ kanyáng̃ mg̃a kilos, ay hinagdán niyáng̃ untiuntî ang̃ kabayanihan hang̃gáng̃ sa nang̃ lagdaán ang̃ «Pacto de Biak na Bato» ay nakaratíng̃ na siyá sa tung̃kuling̃ Koronel.

Námahál siyáng̃ lubhâ kay Aguinaldo at siyá ay ipinagsama sa Hong̃kóng̃ nang̃ malagdaán na ang̃ kásunduan, at silá'y tumulak niyaóng̃ iká 27 ng̃ Disyembe ng̃ taóng̃ 1897, gaya ng̃ nátulukoy sa násabing̃ kásunduan.

At nanatili si Gregorio del Pilar sa Hong̃kóng̃ samantalang̃ si Aguinaldo ay dóroón at sa parang̃ tiniyáp na pang̃yayari, ang̃ mg̃a kastilà at amerikano ay nagkaroón ng̃ sígalutan; at sanhî ng̃ pagpapadalá rito sa Pilipinas ng̃ isáng̃ Hukbóng̃ dagat sa ilalim ng̃ pamamahala ng̃ Almirante Dewey. Ang̃ Lupon Pilipino sa Hong̃kóng̃ ay inanyayahang̃ manumbalik na mulî at magpatuloy ng̃ paghihimagsík.

Ang̃ mg̃a pang̃yayari rito ay lubháng̃ maliwanag sa kasaysayan ng̃ dalawáng̃ digmaan, subalit hindî kalabisáng̃ bang̃gitín dito na si del Pilar ay dating̃ katulong̃ ng̃ mg̃a amerikano sa pagbaka sa mg̃a kastilà, sa paniwalang̃ ang̃ mg̃a kawal na yaón ay katulong̃ natin sa pagtuklás ng̃ kasarinlan.

Si del Pilar ay nagpatuloy ng̃ pakikibaka sa piling̃ ng̃ atíng̃ mg̃a kawal, laban sa manlulupig, baga mang̃ talós na ang̃ pakikibaka ay tahás na pagpapatiwakál yáyamang̃ ang̃ kaaway ay lubháng̃ malakás, marami at makapang̃yarihan.

At ang̃ hukbó natín ay nápatabóy ng̃ nápataboy hang̃gáng̃ sa kaitaasan, nang̃ dî humihiwalay si del Pilar sa pagtatang̃gól sa Kuartel Henerál na kinalalagyán ni Aguinaldo.

Si Gregorio del Pilar ang̃ siyáng̃ náhirang̃ na magtang̃gól sa Pasong̃ Tilád na tang̃ing̃ pagdadaanan ng̃ sino mang̃ magnánasang̃ lumusob sa Kuartel Henerál at ang̃ kanyáng̃ limampuó't limáng̃ mg̃a piling̃ kawal sa katapang̃an at katápatang̃ loób, ay nagpamalas ng̃ dî karaniwang̃ kabayanihan.

Sa kung̃ anóng̃ pakanâ, ay nátaluntón ng̃ mg̃a amerikano ang̃ Pasong̃ Tilád, at silá ay linusob ng̃ waláng̃ patumang̃gâ hang̃gáng̃ sa ang̃ lahát ng̃ limampuó't limáng̃ kawal na doó'y nagbábantáy, gayón din si Henerál Gregorio del Pilar ay pinuksáng̃ lahát nang̃ walang̃ pítagang̃ kalupitán ng̃ mg̃a kawal na lumusob, na binubuô ng̃ mahigít na 300 katao na kabayuhang̃ pawà.

Sa lokbotan ni Gregorio del Pilar ay nátagpuán ang̃ isáng̃ araw-araw na talâ na kinábabasahan ng̃ gayari:

«Kung̃ isáng̃ malakíng̃ hukbó ang̃ lulusób sa akin at sa aking̃ mg̃a kawal, ay mapapasukò akó; ng̃uni't lalong̃ magigíng̃ kanaisnais sa ganáng̃ akin ang̃ ako'y mamatáy sa pagtatang̃gól sa aking̃ pinakaiirog na Ináng̃ Bayan».

Ganitó namatáy ang̃ isáng̃ matapang̃ na sundalo na sa katiyagaán at sa waláng̃ maliw na pakikibaka ay sumapit sa tung̃kuling̃ Henerál sa gulang̃ na dalawampuó't dalawang̃ taón lamang̃.

Siyá'y anák ng̃ mabulaklák na Bulakán at ipinagmamalakí siyá ng̃ tanáng̃ kababayan sa kanyáng̃ waláng̃ katulad na kabayanihan.