Biography of Antonio Ma. Regidor

Antonio Maria Regidor was a Filipino revolutionary leader. 

Trivia: His image was put on a Philippine stamp in   1966

* He is an alumnus of the College of San Juan de Letran 

TALAMBUHAY NI ANTONIO Ma. REGIDOR

 

Dito sa makasaysayang̃ bayan ng̃ Maynilà ay sumilang̃ niyaóng̃ taóng̃ 1843 ang̃ isáng̃ dakilang̃ pilipino: si G. Antonio Ma. Regidor. 

Ang̃ kanyáng̃ mg̃a unang̃ pagaaral ay ginawâ sa «Colegio» ng̃ San Juan de Letrán hang̃gáng̃ sa tinamó ang̃ katibayang̃ «Bachiller en Artes». Lumipat sa Páaraláng̃ madlâ ni Sto. Tomás upáng̃ doón tapusin ang̃ kanyáng̃ láyunin sa pagáaral at doón siyá nagtamó ng̃ katibayang̃ sa pagká «Doctor en Derecho Civil».

Naglayág siyá at sa silong̃ ng̃ ibáng̃ lang̃it ninasang̃ lalong̃ sumakláw ng̃ mg̃a ibáng̃ mátututuhan at mápagáaralan, at sa España, sa dati nating̃ pang̃ulong̃ bansa, ay tinamó niya ang̃ karang̃alan at katibayang̃ nauukol sa «Derecho Canónico» sa «Universidad Central», sa Madrid.

Sa kanyáng̃ panahón ng̃ ipinagaral ay lagi siyáng̃ nápatang̃i sa kanyáng̃ mg̃a kapanahán at tuwî na ay nagtamó ng̃ lalong̃ matataás na kabukuran at minahál siyáng̃ lagi ng̃ kanyáng̃ mg̃a Guró.

Ang̃ kanyáng̃ mg̃a karunung̃ang̃ ná tuklás ay pawang̃ naging̃ hiyás ng̃ kanyáng̃ Tinubuang̃ Lupà, at nang̃ siyá'y manumbalik dito sa minámahál na Pilipinas ay nanung̃kulan siyáng̃ Kalihim ng̃ «Audiencia» na katumbás ng̃ ng̃ayó'y ating̃ Mataás na Húkuman.

Sa sangunian ng̃ «Ayuntamiento» ay ginanáp niyá ang̃ mg̃a tung̃kulang̃ Tagausig ng̃ Kagawaran ng̃ mg̃a Páaralán ng̃ «Artillería» at «Inginiería», at nagíng̃ Kalihim ng̃ tang̃ing̃ Lupon ng̃ Palátuntunan ng̃ Pagtuturò sa mg̃a tagarito sa ating̃ lupain. Ang̃ kakayahán ng̃ Tagalog ay ilinagay niyá sa mataás na kalagayan.

Naging̃ Tagasiyasat at Pang̃ulo ng̃ Kagawarán ng̃ mg̃a Páaralán, at sa panunupád niyá ng̃ maselang̃ na tung̃kuling̃ itó ay nagawâ niyáng̃ buhat sa España ay mátamó ang̃ isáng̃ pasyá na magkáhaluhalò ang̃ mg̃a nagáaral na mg̃a anák ng̃ mahirap at mayaman na dati ay nagkákabukód at nagpapanaghilian: < Isáng̃ tagumpay ng̃ «demokracia» sa loób ng̃ isáng̃ Pámahalaang̃ makahari.

Nang̃ panahóng̃ Gobernador Heneral dito sa Pilipinas si G. Carlos Ma. La Torre, na pinausig dahil sa kanyáng̃ malayang̃ pang̃ang̃asiwà, dito sa Kapuluan, na nása salung̃át sa dating̃ palakad na makahari, si G. Antonio Ma. Regidor ang̃ nagsang̃galang̃ at ang̃ kanyáng̃ pagkamabutíng̃ anák ng̃ Pilipinas at pagká dalubhasáng̃ Abogado ay pinatunayan niyá sa haráp ng̃ madlà.

Siyá ay isáng̃ tanyág na mánunulat sa wikáng̃ Kastilà at Inglés noón pa mang̃ panahong̃ ang̃ wikáng̃ Inglés dito sa ating̃ tinubuang̃ bayan ay isáng̃ wikáng̃ palamuti lamang̃ at dî pa panlahát.

Ang̃ mg̃a kahirapan sa pagkabilang̃gô ay dinanas din namán niyá, sapagká't siyá at siná G. Joaquin Pardo de tavera, José Ma. Basa at ibp., ay pinagdadakip at ibinilang̃gô niyaóng̃ Himagsikan sa Kabite niyaóng̃ taóng̃ 1872. Págkaraán ng̃ iláng̃ araw na kaniláng̃ pagkábilang̃gô, silá'y ipinatapon sa Pulô ng̃ Marianas. Nanahanan siyá sa Guám na may ilán ding̃ buwán na kayakap ang̃ kahirapan ng̃ isáng̃ «tapon» at tiwaláng̃ sa mg̃a kapilas ng̃ buhay. Buhat sa Guám ay nakasapit siyá sa Pulô ng̃ Yap sa pamamagitan ng̃ isáng̃ sasakyáng̃ amerikano, at buhat dito, sa tulong̃ ng̃ isáng̃ sasakyáng̃ inglés ay nakasapit siyá sa Pulô ng̃ Solomón haggáng̃ sa Palaos.

Buhat sa Pulô ng̃ Palaos, sa pamamagítan ng̃ lahát ng̃ paraán ng̃ magagawâ ng̃ isáng̃ salát sa layà ay sumapit siyá sa Pulò ng̃ Malakán, buhat dito ay nagtanan siyá hang̃gáng̃ sa karatig nating̃ sakop ng̃ Inglés na Lunsód ng̃ Hong̃kóng̃, at pagkalipas ng̃ isáng̃ bugsò ng̃ panahón ay lumayag siyá na patung̃o sa Pransia, doón sa bayan ng̃ layà, at Iná ng̃ bagong̃ kabihasnán.

Niyaóng̃ 1876 ay nagharáp siyá ng̃ isáng̃ kahiling̃an sa Konsul ng̃ Kastilà sa París upáng̃ gawaran siyá ng̃ «indulto» at ang̃ gayó'y kanyáng̃ tinamó sa mabuting̃ palad.

Lumipat sa Londres, sa makasaysayang̃ bayan ng̃ mg̃a dakilang̃ Pólítiko at mg̃a Harìng̃ demókrata, nang̃ siyá'y makalagán na niyaóng̃ kasigalutan ng̃ isáng̃ pinaguusig; ng̃ masamang̃ Talà, at sa bayang̃ itó ay nakipagisáng̃ pusò siyá sa isáng̃ anák ng̃ matimtimang̃ Irlanda.

Niyaóng̃ 1896, nang̃ ang̃ punyaging̃ magsarilí ng̃ boóng̃ bayanang̃ Pilipinas ay nagsisikip na sa ating̃ Kapuluan, ay tumang̃gáp siyá ng̃ anyaya nina G. Felipe Agoncillo at Sixto López, upáng̃ lumipat siyá sa Washing̃ton, upáng̃ buhat doón ay sikapin ang̃ pagtatamó ng̃ mg̃a kagaling̃ang̃ pambansâ sa Pilipinas; ng̃uni't isáng̃ pagkakalayô ó dî pagkakaúnawaán ng̃ mg̃a kaparaanan ni G. Agoncillo, ang̃ nakapagudyók sa kanyáng̃ mulíng̃ bumalik sa Londres at doón ay sinikap niyáng̃ makatulong̃ sa mg̃a nagsísilakad sa pakikipagkáyarì sa Pransiya ng̃ kapakanan ng̃ palad ng̃ ating̃ mutyáng̃ Pilipinas.

Nang̃ ang̃ ating̃ dakilang̃ Bayani, si Gat Rizal ay lulan ng̃ isáng̃ sasakyáng̃ dagat sa Hong̃kong̃ upáng̃ iuwî dito sa Pilipinas, ay sinikap ni G. Antonio Ma. Regidor na si Gat Rizal ay magtamó ng̃ layà sa pamamagitan ng̃ «Habeas Corpus», ng̃uni't pinawaláng̃ bisà ng̃ mg̃a Hukóm doón ang̃ ganitó niyáng̃ punyagî.

Nariyán ang̃ maigsíng̃ banháy ng̃ isáng̃ labí ng̃ mg̃a pininsalà ng̃ aklasang̃ kawal niyaóng̃ 1872. Nagíng̃ tagapagtang̃gól tuwina ng̃ Pilipinas, ng̃ mg̃a mairugin sa Pilipinas, at ng̃ mg̃a pilipino.

Ang̃ kanyáng̃ palad ay nagíng̃ kayakap ng̃ mg̃a páng̃arapín ng̃ tatlóng̃ unang̃ pininsalà ng̃ kabang̃isan: ng̃ tatlóng̃ Pareng̃ Tagalog, na binitay dahil sa kilusáng̃ yaón.

Sa kanyáng̃ kabantugan ay nahandugán niyá ng̃ palà ang̃ ating̃ Inang̃ Pilipinas at dahil dito ay dapat tumang̃gap ng̃ turing̃ ng̃ lahát ng̃ kalahing̃ sumisibol.

Magíng̃ saksí ang̃ maigsíng̃ ulat na itó ng̃ paghang̃à ng̃ aking̃ mg̃a kapanahón sa magandáng̃ halimbawà na ilinagak sa atin ng̃ kanyáng̃ buhay.

Namatáy si G. Antonio Ma. Regidor na nagiwan ng̃ isáng̃ mabuting̃ bakás biláng̃ pamana sa kanyáng̃ Tinubuang̃ Lupà.